Krótko o różnych wskaźnikach oceny stosowanych w porównaniach międzylaboratoryjnych/badaniach biegłości

Dodano Updated on

Podstawowy powód dla którego laboratoria biorą udział w badaniach biegłości to spełnienie wymogów jednostki akredytującej (w Polsce PCA) – o tym już pisałem tu: http://blog.badaniabieglosci.pl/2017/02/06/wymogi-pca-obowiazek-udzialu-w-badaniach-bieglosci/. Jednak cele porównań międzylaboratoryjnych mogą być bardzo różne i należą do nich m.in.:

  • ocena zdolności laboratoriów do prowadzenia określonych badań,
  • identyfikacja problemów związanych z danym badaniem,
  • ustalenie porównywalności różnych metod badawczych,
  • identyfikacja różnic między laboratoriami,
  • ocena cech charakterystycznych metody badawczej,
  • certyfikacja materiałów odniesienia.

Pomimo tak szczytnych celów większość (a nawet zaryzykuję stwierdzenie zdecydowana większość) ogranicza swój udział do uzyskania odpowiedzi na pytanie „Jak tam moje ‘zet’?” Poza określeniem „moje zet” równie powszechne w tych pytaniach są nazwy „współczynnik zet”, „wskaźnik zet”, „zet score”, „współczynnik zet score” i pełna biblioteka kombinacji powyższych. I wszyscy doskonale wiedzą i skutecznie tę wiedzę przekazują kolejnym pokoleniom nie do końca świadomych  magistrów, że „zet nie może być niższe od -2 i wyższe od 2”. Mało kto ma siłę i odwagę wniknąć skąd te tajemnicze granice się biorą. Tymczasem, jak na ironię z-score jest jednym z gorszych wskaźników oceny stosowanych w badaniach biegłości, choć nie da się ukryć, że najpowszechniejszym. Wybór jednak jest szeroki i warto wiedzieć, że istnieje cały szereg wskaźników możliwych do zastosowania o czym w poniższej tabeli.

Teraz popatrzmy jak mają się te wskaźniki względem siebie! Poniżej znajdziemy 34 wyniki badań laboratoryjnych. Dla statystyka to już całkiem niezły zbiór danych, dla co niektórych organizatorów badań biegłości nieosiągalne marzenie 😉

Lp Wynik
[mg/kg]
Niepewność
rozszerzona
[%]
z z’ D D% Pa En
1 0,811 10 -0,9 -0,9 0,0 3,4 31,1 -0,4
2 0,812 12 -0,9 -0,9 0,0 3,3 30,1 -0,3
3 0,863 17 0,7 0,7 0,0 2,7 24,6 0,2
4 0,811 22 -0,9 -0,9 0,0 3,4 30,9 -0,2
5 0,813 47 -0,9 -0,9 0,0 3,2 28,7 -0,1
6 0,881 48 1,3 1,3 0,0 4,9 44,2 0,1
7 0,896 26 1,8 1,8 0,1 6,7 60,2 0,2
8 0,883 28 1,3 1,3 0,0 5,1 46,2 0,2
9 0,807 49 -1,1 -1,1 0,0 3,9 35,6 -0,1
10 0,831 44 -0,3 -0,3 0,0 1,1 10,1 0,0
11 0,885 41 1,4 1,4 0,0 5,3 48,3 0,1
12 0,807 43 -1,1 -1,1 0,0 4,0 35,7 -0,1
13 0,816 29 -0,8 -0,8 0,0 2,9 25,9 -0,1
14 0,818 25 -0,7 -0,7 0,0 2,6 23,6 -0,1
15 0,804 25 -1,2 -1,2 0,0 4,3 39,1 -0,2
16 0,820 28 -0,7 -0,7 0,0 2,4 22,0 -0,1
17 0,876 25 1,1 1,1 0,0 4,3 38,5 0,2
18 0,829 24 -0,3 -0,3 0,0 1,3 11,3 -0,1
19 0,869 40 0,9 0,9 0,0 3,4 30,9 0,1
20 0,819 36 -0,7 -0,7 0,0 2,5 22,4 -0,1
21 0,809 30 -1,0 -1,0 0,0 3,7 33,2 -0,1
22 0,838 16 -0,1 -0,1 0,0 0,2 1,8 0,0
23 0,867 40 0,8 0,8 0,0 3,2 29,2 0,1
24 0,896 43 1,8 1,7 0,1 6,7 60,2 0,1
25 0,859 42 0,6 0,6 0,0 2,3 20,6 0,1
26 0,803 48 -1,2 -1,2 0,0 4,4 40,0 -0,1
27 0,854 35 0,4 0,4 0,0 1,7 15,5 0,0
28 0,872 26 1,0 1,0 0,0 3,8 34,2 0,1
29 0,858 21 0,5 0,5 0,0 2,1 19,0 0,1
30 0,818 47 -0,7 -0,7 0,0 2,6 23,2 -0,1
31 0,803 47 -1,2 -1,2 0,0 4,4 39,9 -0,1
32 0,868 17 0,9 0,9 0,0 3,3 29,7 0,2
33 0,873 45 1,0 1,0 0,0 3,9 35,3 0,1
34 0,807 46 -1,1 -1,1 0,0 3,9 35,6 -0,1

 

 

średnia 0,840
odch.stand.A 0,032
odch.stand.populacji 0,031
u(xpt) 0,007
xpt 0,840
σpt 0,031
δE-dopuszczalny błąd pomiaru 0,093
U(xpt) niepewność rozszerzona 0,014

ciąg dalszy nastąpi…

Krzysztof Wołowiec

www.badaniabieglosci.pl